W 2025 roku zaktualizowano międzynarodowe wytyczne dotyczące podstawowych czynności resuscytacyjnych (BLS) u dzieci i niemowląt. Zmiany zostały ogłoszone przez American Heart Association (AHA) oraz Europejską Radę Resuscytacji (ERC) i wynikają z najnowszych badań nad skutecznością ucisków klatki piersiowej.

Choć dla wielu osób pierwsza pomoc kojarzy się z niezmiennymi schematami, medycyna ratunkowa dynamicznie się rozwija. Jedna z najważniejszych modyfikacji dotyczy techniki uciskania klatki piersiowej u niemowląt - metoda „dwoma palcami”, dotąd powszechnie nauczana, nie jest już rekomendowana jako standard. Artykuł wyjaśnia, co dokładnie się zmieniło i jak dziś powinno wyglądać prawidłowe postępowanie.

Stabilne podłoże i minimum zbędnych czynności

Zanim przejdziemy do techniki ucisków, warto podkreślić podstawową zasadę: skuteczna resuscytacja wymaga twardej powierzchni. Miękkie podłoże (np. łóżko, kanapa) znacząco obniża efektywność ucisków. Dlatego w sytuacji nagłego zatrzymania krążenia i oddechu i dzieci i niemowląt, ważne jest ułożenie niemowlęcia na płaskiej, stabilnej powierzchni i zapewnić neutralną pozycję głowy.

Ubranie dziecka zdejmujemy tylko wtedy, gdy rzeczywiście utrudnia ono prawidłowe ułożenie dłoni i wykonywanie ucisków. Priorytetem jest szybkie rozpoczęcie działania.

Koniec z techniką „dwóch palców”

Przez lata w przypadku niemowląt uczono uciskania mostka opuszkami palca wskazującego i środkowego. Najnowsze analizy wykazały jednak, że:

• trudno uzyskać odpowiednią głębokość ucisku,
• szybciej pojawia się zmęczenie ratownika,
• skuteczność utrzymania prawidłowego rytmu bywa niższa.

W praktyce oznaczało to, że uciśnięcia często były zbyt płytkie, a to bezpośrednio wpływa na przepływ krwi do mózgu i serca. Jedną z najbardziej zauważalnych zmian jest odejście od klasycznej techniki dwóch palców przy uciskaniu klatki piersiowej u niemowląt (w sytuacji jednoosobowej pomocy).

Nowy standard - technika dwóch kciuków

Obecnie zalecaną metodą jest objęcie klatki piersiowej niemowlęcia obiema dłońmi i uciskanie mostka dwoma kciukami. Ta technika została uznana za skuteczniejszą z kilku powodów:

• umożliwia osiągnięcie większej głębokości ucisków,
• poprawia ciśnienie perfuzyjne,
• jest bardziej stabilna i mniej obciążająca dla ratownika,
• łatwiej ją przekazać w instruktażu telefonicznym.

W sytuacji, gdy ratownik nie jest w stanie objąć klatki piersiowej dziecka, dopuszcza się uciskanie kłębem kciuka jednej dłoni (nadgarstkiem). Kluczowe jest jednak zachowanie odpowiedniej siły i rytmu ucisków.

Miejsce ucisku - detal, który ma ogromne znaczenie

Aktualne wytyczne precyzują również lokalizację ucisków. Ucisk powinien być wykonywany w dolnej jednej trzeciej mostka.

Dlaczego to takie ważne?

Badania obrazowe i sekcyjne wykazały, że serce niemowlęcia najczęściej znajduje się właśnie w tym obszarze. Uciskanie zbyt wysoko może być mniej efektywne, natomiast zbyt nisko - w okolicy wyrostka mieczykowatego lub brzucha - zwiększa ryzyko uszkodzenia narządów wewnętrznych, zwłaszcza wątroby. Precyzja ułożenia dłoni bezpośrednio wpływa na bezpieczeństwo i skuteczność resuscytacji.

Zadławienie u niemowlęcia - aktualne zalecenia

U niemowląt drogi oddechowe są bardzo wąskie, a pogorszenie stanu może nastąpić w ciągu kilkudziesięciu sekund. Aktualne wytyczne ERC 2025 opierają się na analizie najnowszych badań i doświadczeń klinicznych, co pozwala stosować najbezpieczniejsze i najskuteczniejsze techniki udrażniania dróg oddechowych.

Wytyczne z 2025 roku podtrzymują schemat postępowania przy zadławieniu, ale podkreślają prawidłową technikę wykonania poszczególnych kroków. U niemowląt stosuje się cykle 5 uderzeń w plecy i 5 ucisków klatki piersiowej, a u starszych dzieci 5 uderzeń w plecy i 5 uciśnięć nadbrzusza.

1. Uderzenia między łopatkami

• Ułóż niemowlę twarzą w dół na swoim przedramieniu.
• Oprzyj rękę na udzie, aby zapewnić stabilność.
• Podtrzymuj głowę dziecka, utrzymując ją poniżej poziomu klatki piersiowej.
• Wykonaj do pięciu energicznych uderzeń między łopatkami.

2. Uciśnięcia klatki piersiowej

Jeśli uderzenia nie przynoszą efektu:

• Obróć dziecko na plecy.
• Wykonaj do pięciu uciśnięć klatki piersiowej.
• Zastosuj technikę obejmowania klatki piersiowej dwoma kciukami.
• Uciskaj zdecydowanie, zachowując kontrolę nad głębokością.

Sekwencję należy powtarzać do momentu usunięcia ciała obcego lub utraty przytomności przez dziecko.

Dlaczego aktualizacja wiedzy jest tak ważna?

Aktualizacja wiedzy w dziedzinie resuscytacji krążeniowo-oddechowej jest niezwykle ważna, ponieważ bezpośrednio wpływa na skuteczność ratowania życia. Wytyczne opracowywane przez ERC są regularnie aktualizowane w oparciu o najnowsze badania naukowe i międzynarodowe analizy dowodów. Dzięki temu osoby udzielające pierwszej pomocy oraz personel medyczny działają zgodnie z aktualną, najlepiej potwierdzoną wiedzą.

W pierwszej pomocy nie ma miejsca na rutynę opartą na przestarzałych schematach. Nawet pozornie niewielka zmiana - jak sposób ułożenia dłoni - może znacząco zwiększyć szanse przeżycia. Nowe wytyczne na 2025 rok pokazują wyraźnie: skuteczność zależy od techniki. Dlatego warto:

• regularnie odświeżać wiedzę,
• uczestniczyć w praktycznych szkoleniach,
• ćwiczyć na fantomach szkoleniowych,
• zapoznawać się z aktualnymi rekomendacjami ekspertów.

W sytuacji zagrożenia życia dziecka liczą się sekundy. Dobra technika i pewność działania mogą zrobić ogromną różnicę. Postęp medycyny, nowe dane dotyczące jakości ucisków klatki piersiowej sprawiają, że nawet drobne modyfikacje procedur mogą zwiększyć szanse przeżycia i poprawić rokowanie neurologiczne pacjentów. Regularne szkolenia i śledzenie nowych wytycznych to nie tylko kwestia profesjonalizmu, ale przede wszystkim realna szansa na uratowanie większej liczby osób w sytuacji nagłego zatrzymania krążenia.